Giám Đốc Điều Hành Làm Gì? Vai Trò, Trách Nhiệm Và Ngày Làm Việc Của CEO
Trên danh thiếp, chức danh CEO nghe quyền lực, nhưng công việc phía sau lại ít được mô tả rõ ràng. Thắc mắc giám đốc điều hành làm gì không chỉ đến từ sinh viên mà cả từ những trưởng phòng đang nhắm tới tầng cao hơn. Bài viết phân tích trách nhiệm, nhịp làm việc và năng lực cần có của vị trí đứng đầu bộ máy.
Tóm tắt nhanh
– Giám đốc điều hành là người đứng đầu bộ máy vận hành, chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh tổng thể.
– Công việc xoay quanh chiến lược, phân bổ nguồn lực, xây dựng đội ngũ lãnh đạo và làm việc với các bên liên quan.
– Theo Luật Doanh nghiệp, quyền hạn cụ thể của giám đốc hoặc tổng giám đốc do điều lệ và hội đồng quản trị hoặc hội đồng thành viên quy định.
1. Giám đốc điều hành là ai
Giám đốc điều hành (Chief Executive Officer, viết tắt CEO) là người quản lý cao nhất về mặt điều hành trong doanh nghiệp. Trong cách gọi tại Việt Nam, vị trí này có thể mang tên giám đốc hoặc tổng giám đốc, tùy loại hình và quy mô công ty. Họ chịu trách nhiệm điều hành hoạt động kinh doanh hằng ngày và báo cáo cho hội đồng quản trị (với công ty cổ phần) hoặc hội đồng thành viên, chủ sở hữu (với công ty trách nhiệm hữu hạn). Nói cách khác, CEO là cầu nối giữa người sở hữu doanh nghiệp và toàn bộ bộ máy thực thi.
Một điểm hay bị nhầm là CEO và chủ tịch hội đồng quản trị. Chủ tịch đại diện cho hội đồng, tập trung vào giám sát và định hướng dài hạn, còn CEO là người trực tiếp vận hành công ty theo định hướng đó. Ở doanh nghiệp nhỏ hoặc công ty gia đình, một người có thể kiêm cả hai vai trò, nhưng ở doanh nghiệp lớn hai chức danh thường tách bạch để tăng tính giám sát.
Đội ngũ C-level quanh CEO
Ở doanh nghiệp quy mô vừa và lớn, CEO không làm việc một mình mà dẫn dắt một nhóm lãnh đạo cấp cao. Mỗi người phụ trách một mảng chức năng và báo cáo trực tiếp cho CEO:
| Chức danh | Tên tiếng Việt | Mảng phụ trách |
|---|---|---|
| COO (Chief Operating Officer) | Giám đốc vận hành | Quy trình, sản xuất, chuỗi cung ứng |
| CFO (Chief Financial Officer) | Giám đốc tài chính | Tài chính, kế toán, dòng tiền |
| CMO (Chief Marketing Officer) | Giám đốc marketing | Thương hiệu, thị trường, khách hàng |
| CHRO (Chief Human Resources Officer) | Giám đốc nhân sự | Tuyển dụng, đãi ngộ, văn hóa tổ chức |
Bảng trên cho thấy CEO không cần giỏi nhất ở từng mảng, nhưng phải đủ hiểu để đặt câu hỏi đúng, đánh giá đề xuất và kết nối các mảng thành một chiến lược thống nhất.
2. Giám đốc điều hành làm gì mỗi ngày
Khác với hình dung về người ngồi phòng lớn ký giấy tờ, lịch làm việc của CEO thường kín họp, gặp gỡ và ra quyết định. Phần lớn thời gian của họ dành cho những việc không ai khác trong công ty làm thay được. Có thể gom công việc của một giám đốc điều hành vào các nhóm chính sau:
– Giám đốc điều hành xây dựng và điều chỉnh chiến lược kinh doanh cùng ban lãnh đạo, trình hội đồng quản trị phê duyệt.
– Giám đốc điều hành phân bổ ngân sách và nguồn lực giữa các khối theo thứ tự ưu tiên chiến lược.
– Giám đốc điều hành tuyển chọn, đánh giá và phát triển đội ngũ lãnh đạo cấp cao.
– Giám đốc điều hành làm việc với cổ đông, đối tác lớn, ngân hàng và cơ quan quản lý.
– Giám đốc điều hành định hình văn hóa doanh nghiệp thông qua quyết định và cách hành xử hằng ngày.
Năm nhóm việc trên cho thấy CEO làm việc chủ yếu ở tầng định hướng và quan hệ. Họ ít can thiệp vào chi tiết vận hành, trừ khi có sự cố lớn hoặc giai đoạn chuyển đổi cần lãnh đạo cao nhất trực tiếp dẫn dắt.
Một CEO giỏi dành phần lớn thời gian để quyết định điều công ty sẽ không làm, chứ không chỉ điều công ty sẽ làm.
3. Trách nhiệm pháp lý và áp lực của vị trí
Vì là người điều hành cao nhất, CEO gánh trách nhiệm không chỉ về kết quả kinh doanh mà còn về mặt pháp lý. Luật Doanh nghiệp quy định giám đốc hoặc tổng giám đốc phải thực hiện quyền và nghĩa vụ một cách trung thực, cẩn trọng, vì lợi ích của công ty. Họ cũng phải tuân thủ các quy định về thuế, lao động, an toàn và công bố thông tin, đặc biệt với công ty niêm yết. Hiểu giám đốc điều hành làm gì vì thế cũng là hiểu những trách nhiệm đi kèm chữ ký của họ.
Lưu ý về trách nhiệm của CEO
– CEO có thể bị hội đồng quản trị miễn nhiệm nếu kết quả kinh doanh không đạt kỳ vọng hoặc vi phạm điều lệ.
– Quyết định sai về tài chính, nhân sự hay tuân thủ pháp luật có thể kéo theo trách nhiệm cá nhân.
– Áp lực công việc thường kéo dài ngoài giờ hành chính, cả cuối tuần và kỳ nghỉ.
Những áp lực này giải thích vì sao vị trí CEO thường đi kèm gói đãi ngộ gắn với kết quả kinh doanh, như thưởng theo lợi nhuận hoặc cổ phần. Tuy nhiên, mức cụ thể rất khác nhau giữa doanh nghiệp nhỏ và tập đoàn, giữa công ty tư nhân và doanh nghiệp có vốn nhà nước.
4. Năng lực cần có và con đường lên CEO
Đọc thêm tổng quan về nghề quản lý điều hành sẽ giúp bạn thấy CEO là điểm cuối của một lộ trình dài, đi qua nhiều tầng quản lý. Phần lớn giám đốc điều hành từng giữ vị trí giám đốc khối, giám đốc vận hành hoặc giám đốc tài chính trước khi được bổ nhiệm. Một số khác là nhà sáng lập tự xây dựng doanh nghiệp và trưởng thành cùng công ty.
Tư duy chiến lược và tài chính
CEO phải đọc được báo cáo tài chính, hiểu dòng tiền, biên lợi nhuận và rủi ro. Họ cần nhìn xa vài năm, phân tích thị trường, đối thủ và xu hướng để chọn hướng đi. Các chương trình như MBA hoặc Executive MBA thường được người ở tầng giám đốc theo học để hệ thống hóa kiến thức quản trị.
Năng lực lãnh đạo và xây dựng đội ngũ
Ở tầng cao nhất, kết quả phụ thuộc rất lớn vào chất lượng đội ngũ lãnh đạo bên dưới. CEO cần biết chọn người, trao quyền và giữ những người giỏi gắn bó. Đồng thời, họ phải truyền đạt tầm nhìn đủ rõ để hàng trăm, hàng nghìn nhân viên cùng hướng về một mục tiêu.
Khả năng ra quyết định trong điều kiện thiếu thông tin
Hầu hết quyết định đến bàn CEO đều là những vấn đề khó mà tầng dưới không tự giải quyết được. Thông tin thường không đầy đủ, thời gian có hạn và các phương án đều có đánh đổi. Khả năng cân nhắc nhanh, chấp nhận rủi ro có tính toán và chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình là phẩm chất cốt lõi.
Lời khuyên cho người nhắm tới vị trí CEO
– Hãy tìm cơ hội luân chuyển qua nhiều mảng như kinh doanh, vận hành, tài chính để hiểu doanh nghiệp toàn diện.
– Hãy chủ động nhận dự án liên phòng ban, nơi bạn phải dẫn dắt những người không trực tiếp báo cáo cho mình.
– Hãy rèn kỹ năng trình bày trước hội đồng và đọc báo cáo tài chính từ sớm.
5. Câu hỏi thường gặp
1. Giám đốc điều hành và tổng giám đốc có giống nhau không?
Trong nhiều doanh nghiệp Việt Nam, hai chức danh này tương đương nhau, đều chỉ người điều hành cao nhất. Cách gọi phụ thuộc vào điều lệ và thói quen của từng công ty.
2. CEO báo cáo cho ai?
CEO báo cáo cho hội đồng quản trị ở công ty cổ phần, hoặc hội đồng thành viên, chủ sở hữu ở công ty trách nhiệm hữu hạn.
3. Có cần bằng MBA để làm CEO không?
Không bắt buộc. MBA là lợi thế về kiến thức và mạng lưới, nhưng kinh nghiệm thực tế và kết quả đã chứng minh mới là yếu tố được xem trọng.
Qua phân tích trên, câu hỏi giám đốc điều hành làm gì có thể tóm gọn: họ định hướng chiến lược, phân bổ nguồn lực, xây dựng đội ngũ lãnh đạo và chịu trách nhiệm cuối cùng về kết quả doanh nghiệp. Đây là vị trí đòi hỏi tầm nhìn rộng, hiểu biết tài chính và bản lĩnh ra quyết định. Người theo đuổi con đường này nên tích lũy kinh nghiệm đa mảng từ sớm.
Nội dung mang tính tham khảo; điều kiện tuyển dụng và thu nhập thực tế khác nhau tùy doanh nghiệp, vị trí và thời điểm.
Lâm Quốc Việt
